Umowy dotyczące kredytów we frankach szwajcarskich przez lata budziły liczne kontrowersje. Wielu kredytobiorców podpisało dokumenty, w których banki umieściły zapisy uznawane dziś za niedozwolone. Wspomniane zapisy – klauzul abuzywne, są sprzeczne z prawem, ponieważ naruszają równowagę między stronami – ich celem jest przerzucenie ryzyka niemal wyłącznie na klienta. Warto więc sprawdzić swoją umowę – w wielu przypadkach sądy stwierdzają nieważność klauzul.
Czym jest klauzula abuzywna?
Klauzula abuzywna to postanowienie umowne, które narusza prawa konsumenta i kształtuje jego obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. Tego rodzaju zapis prowadzi do poważnej nierównowagi pomiędzy bankiem a klientem. Prawo uznaje takie postanowienia za niewiążące, co oznacza, że nie wywołują one skutków prawnych wobec konsumenta.
1. Przeliczanie rat według tabel kursowych banku
Banki wprowadziły zapisy umożliwiające jednostronne ustalanie kurs franka. Kredytobiorca nie miał żadnego wpływu na sposób wyliczenia wysokości raty. Takie postanowienia uznaje się za abuzywne, gdyż dają instytucji finansowej prawo do swobodnego kształtowania zobowiązania klienta.
2. Brak jednoznacznych zasad ustalania kursu kupna i sprzedaży waluty
W wielu umowach nie określono przejrzystych reguł ustalania kursu. Bank wskazywał, że stosuje własne tabele, jednak nie wyjaśniał, w jaki sposób powstają. Taki zapis wprowadził niepewność i sprawił, że kredytobiorca nie mógł oszacować przyszłych kosztów kredytu.
3. Jednostronne prawo banku do zmiany regulaminu lub tabeli opłat
Niektóre dokumenty zawierały zapisy, zgodnie z którymi bank mógł w dowolnym momencie zmienić regulamin lub tabelę opłat. Klient nie miał realnej możliwości sprzeciwu. To przykład klauzuli naruszającej interesy konsumenta, ponieważ prawo do jednostronnych modyfikacji przysługiwało wyłącznie bankowi.
4. Nierówne rozłożenie ryzyka kursowego
Umowy kredytów frankowych przerzucały pełne ryzyko zmiany kursu na kredytobiorcę. Banki nie ponosiły żadnych konsekwencji w przypadku znaczącego wzrostu wartości franka. Sądowe analizy wskazują, że takie postanowienia prowadziły do poważnej nierównowagi między stronami.
5. Brak informacji o skutkach ekonomicznych umowy
W wielu umowach zabrakło rzetelnego wyjaśnienia, jakie konsekwencje finansowe niesie wahanie kursu waluty. Klienci podpisywali dokumenty bez pełnej świadomości, że wzrost franka może prowadzić do ogromnego zwiększenia zadłużenia. Sąd Najwyższy oraz Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wielokrotnie wskazywały, że brak jasnych informacji oznacza naruszenie praw konsumenta.
Dlaczego warto sprawdzić umowę kredytową?
Analiza dokumentu kredytowego daje szansę na wykrycie niedozwolonych zapisów. W przypadku potwierdzenia wykorzystania takich klauzul, możliwe jest dochodzenie roszczeń przed sądem. Wielu kredytobiorców uzyskało dzięki temu stwierdzenie nieważności umowy lub znaczące zmniejszenie zobowiązania.
